گزارش نشست علمی تحلیل فلسفی مفهوم آزادی و تبیین دلالت های ارزش شناختی آن

 

 

  بسم الله الرحمن الرحيم

«تحلیل فلسفی مفهوم آزادی و تبیین دلالت­های ارزش­شناختی آن»

در این نشست علمی و در ابتدا دکتر علی جعفری دبیر علمی نشست به تبیین موضوع پژوهشی مورد مداقه پرداخته و ضمن تبیین ابعاد و ویژگی‌های ارزش­شناختی مفهوم آزادی با رویکرد فلسفی، زمینه ورود حجت الاسلام دکتر علی احمدی امین، عضو هیئت علمی دانشگاه مجازی المصطفی را فراهم نمودند.

دکتر احمدی امین با پردازش مفهوم آزادی به تبیین فلسفی و اخلاقی مسئله پرداختند که به چکیده‌ای از مطالب ارائه شده در این نشست علمی پژوهشی اشاره می‌شود:

برای بررسی آزادی از منظر مفهومی، دست­کم سه روش قابل ارائه است: تعریف لغوی، تعریف اصطلاحی و تحلیل فلسفی. در تحلیل فلسفی مفاهیم به نسبت­های حقیقی و ارتباط­های واقعی که منشأ انتزاع آن مفهوم گردیده، توجه می­شود و سعی می­شود همه مؤلفه­های دخیل شناسایی شده و ربط آن­ها شناخته شود.

در این میان، مفهوم آزادی گاهی به معنای اختیار فلسفی است که در مقابل جبر فلسفی قرار داده می‌شود و گاهی به آزادی­های اجتماعی اطلاق می­گردد که در مقابل نبود مانع و مداخله و ایجاد محدودیت خواهد بود.

به طور کلی، برای ایجاد ممانعت و محدودیت­های اجتماعی روش­های مختلفی ممکن است که انواع محدودیت­ها می­تواند به شناسایی مؤلفه­های موجود در آزادی کمک کند و انسان را در تحلیل فلسفی «آزادی» یاری رساند. از طرفی، انواع مداخله­ها و ایجاد محدودیت­ها گاهی با نفی غایت و خیرات خاصی صورت می­گیرد و گاهی با تولید و ایجاد موانع درونی است و گاهی نیز با استفاده از مانع بیرونی تحقق می­یابد.

مطابق نمودار زیر انواع مداخله­ها را می­توان در یک تقسیم ثانوی این‌گونه ترسیم نمود:

بر این اساس و به تبع انواع مداخله­ها، مؤلفه­های مؤثر در آزادی را می­توان این‌گونه شناسایی کرد:

  • اولین مؤلفه عبارت از فاعل است.
  • مؤلفه دوم حالت‌ها و وضعیتی است که برای فاعل مانعی درونی محسوب می‌شود.
  • مؤلفه دوم حالت‌ها و وضعیتی است که برای فاعل مانعی درونی محسوب می‌شود.
  • مؤلفه چهارم به شرایط و بستر تحقق فعل اشاره دارد.
  • مؤلفه پنجم، رفتاری است که یا رفتاری خارجی است و یا رفتاری درونی به شمار می‌رود.
  • مؤلفه ششم غایت و هدفی است که فاعل آزاد، قصد تحقق آن یا اکتساب آن را دارد.

پس از تحلیل فلسفی مفهوم «آزادی»، لازم است به بحث ارزش در دانش­های ارزشی توجه داشت. ارزش در دانش­های متعددی به کار می­رود و به گونه­ای از یک امر مطلوب حکایت می­کند. مطابق با این تبیین، فیلسوفان اخلاق، اقسامی برای ارزش بیان کرده­اند که از جمله آن‌ها ارزش ذاتی، ارزش غیری و ارزش جایگزینی است که در این نشست به بیان ارزش ذاتی پرداخته می‌شود.

ارزش ذاتی، امر مطلوبی است که به جهت خودش مطلوب است و مقدمه­ای برای چیز دیگری نیست. دانش­های انسانی از جمله اخلاق، حقوق و سیاست همگی به دنبال هدفی نهایی هستند که ارزش ذاتی را در آن دانش تشکیل می­دهد؛ لذا مؤلفه ارزش ذاتی با مؤلفه غایت در بحث از آزادی بسیار نزدیک است، چون به هر میزان که غایت در تحلیل آزادی  با ارزش در دانش­های ارزشی متقارب و یکسان باشد، آزادی نیز در جهت اکتساب آن اهداف، فهم خواهد شد و اگر میان ارزش ذاتی در دانش­های ارزشی و فهم از آزادی فاصله باشد، آزادی­های به دست آمده نمی­تواند مطلوب­های انسان را در دانش­های ارزشی هم‌چون اخلاق، حقوق و سیاست فراهم سازد.

پس از ادامه تبیین و تحلیل ارائه شده در این نشست علمی که سخنران با دقت و تتبع علمی لازم طرح نمودند، در انتهای جلسه نیز پرسش و پاسخ‌هایی طرح گردید که به اتقان علمی بحث کمک نمود. 

 

 

 

ارتباط با ما

این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

+98 25 32114115

شبکه ها دسترسی

عضویت در خبرنامه